موسیقی ایرانی · جام جهانی ۲۰۲۶

ویولن سفید روی بزرگ‌ترین صحنه فوتبال؛ بیژن مرتضوی و فینال ۲۰۲۶

بیژن مرتضوی

هنرمند بیژن مرتضوی

رویداد اجرای بین دو نیمه · فینال جام جهانی ۲۰۲۶

زمان احتمالی ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ · ۲۸ تیر ۱۴۰۵

مکان ورزشگاه مت‌لایف · نیویورک / نیوجرسی

نام بیژن مرتضوی برای نسل‌های مختلف ایرانی با صدای ویولن گره خورده است. حالا گزارش‌ها و نشانه‌های تازه‌ای می‌گویند ممکن است همین صدا — نه در سالن کنسرت، که در فاصلهٔ دو نیمهٔ فینال جام جهانی — شنیده شود.

این هنوز یک حضور قطعیِ اعلام‌شده از سوی فیفا نیست؛ اما برای نخستین بار، شواهد عمومی آن‌قدر پررنگ شده‌اند که نتوان به‌سادگی نادیده‌اش گرفت.

چه چیزی این خبر را جدی کرده؟

بر اساس گزارشات، بیژن مرتضوی قرار است در نخستین اجرای زندهٔ بین دو نیمهٔ فینال جام جهانی حضور داشته باشد؛ برنامه‌ای حدوداً یازده‌دقیقه‌ای که برای ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۶ در ورزشگاه مت‌لایف برنامه‌ریزی شده است.

نام او در کنار فهرست سنگینی آمده است: جاستین بیبر، شکیرا، مدونا، BTS، Burna Boy، و گوستاوو دودامل. کارگردانی هنری این اجرا به کریس مارتین از Coldplay نسبت داده شده است.

آنچه این روایت را از سطح «شایعهٔ شبکه‌های اجتماعی» بالاتر می‌برد، واکنش خود هنرمند است. بیژن مرتضوی خبر را در اینستاگرام بازنشر کرده و در استوری از پایان نخستین تمرین گفته است؛ تمرینی که به گفتهٔ او با کریس مارتین، گوستاوو دودامل و ارکستر فیلارمونیک نیویورک همراه بوده است.

نقش احتمالی او روی صحنه

جزئیات نهایی قطعه هنوز رسمی اعلام نشده. روایت غالب این است که مرتضوی یکی از آثار بیکلام خود را در قالب گروهی اجرا می‌کند؛ اجرایی که بعید است بدون حضور ویولن سفید معروفش کامل به نظر برسد.

برخی منابع از تکنوازی می‌گویند، برخی دیگر از همراهی با ارکستر فیلارمونیک نیویورک یا بخشی از مجموعهٔ اجرا زیر نظر کریس مارتین. تا وقتی فهرست قطعی از فیفا بیرون نیاید، دقیق‌ترین توصیف همان است: حضور احتمالی یک نوازندهٔ ایرانی در بافت یک سوپرپروداکشن جهانی.

بهزاد بلور، خبرنگار موسیقی، این خبر را نزدیک‌ترین شایعه به واقعیت خوانده است. این توصیف شاید منصفانه‌ترین جمع‌بندی تا امروز باشد: نه تکذیب‌پذیر، نه هنوز مُهر رسمی فیفا.

چرا فیفا اصلاً بین دو نیمه کنسرت می‌گذارد؟

فیفا این اجرا را در پیوند با صندوق آموزش Global Citizen معرفی کرده است؛ هدف اعلام‌شده، جمع‌آوری ۱۰۰ میلیون دلار برای گسترش دسترسی کودکان به آموزش و فرصت‌های فوتبال. به گفتهٔ گزارش‌ها، بیش از ۵۰ میلیون دلار تاکنون تأمین شده و از فروش هر بلیت جام جهانی ۲۰۲۶ یک دلار به این صندوق می‌رود.

جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، از حضور نام‌هایی چون جاستین بیبر، مدونا، شکیرا و BTS برای حمایت از همین مأموریت سخن گفته است. فهرست ستاره‌ها طولانی است؛ سؤال اما ساده‌تر: آیا فوتبال هنوز مرکز ماجراست؟

صدای مخالف: سوپرBowl یا جام جهانی؟

بخشی از انتقادها به خودِ ایده برمی‌گردد: تبدیل استراحت بین دو نیمه به یک شو تلویزیونی به سبک سوپر Bowl. بسیاری نگران‌اند فوتبال به حاشیهٔ یک پکیج سرگرمی برود.

بخش دیگر، زمان است. استراحت رسمی معمولاً حدود پانزده دقیقه است؛ برای چنین اجرایی صحبت از بیست‌وپنج تا سی دقیقه هم شنیده می‌شود. برای بازیکنانی که در فینال جهان نفس می‌کشند، هر دقیقهٔ اضافه فقط «نمایش» نیست؛ بازیابی بدن و ذهن است.

و البته لایهٔ تجاری: وقتی نام‌های بزرگ و صندوق‌های خیریه و اسپانسرها کنار هم می‌نشینند، تشخیص مرز میان حمایت اجتماعی و برندینگ دشوار می‌شود.

از ساری تا مت‌لایف

بیژن مرتضوی متولد ۲۵ آبان ۱۳۳۶ در ساری است. موسیقی را از کودکی با ویولن آغاز کرد و بعدها پیانو، گیتار، عود و سنتور را هم به زبان خودش درآورد. مسیر زندگی‌اش از تحصیل نقشه‌کشی در بریتانیا به آموزش تخصصی موسیقی در آمریکا کشید؛ جایی که سال‌هاست زندگی می‌کند و برای مخاطب ایرانی و غیرایرانی، همچنان «صدای ویولن» مانده است.

اگر این حضور نهایی شود، فقط یک خط در رزومهٔ یک هنرمند محبوب نیست. برای بسیاری، نماد چیزی کمیاب‌تر است: شنیده شدنِ یک امضای موسیقایی ایرانی، وسط بزرگ‌ترین ویترین ورزشی جهان.

تا اعلام رسمی فیفا، این روایت در مرز امید و واقعیت ایستاده است — اما دیگر نمی‌توان گفت که فقط یک شایعهٔ دور است.

موضوعموسیقی · جام جهانی · فرهنگ ایرانی

وضعیت خبرگزارش‌شده · در انتظار تأیید رسمی فیفا

منابع و اشارات: فارسی، اظهارات عمومی فیفا دربارهٔ صندوق Global Citizen، اینستاگرام بیژن مرتضوی، گزارش‌های رسانه‌ای پیرامون برنامهٔ بین دو نیمه

بازنویسی و تدوین: مجله مُقام موسیقی