سبد خرید
محصولی برای خرید انتخاب نکردهاید!
اردبیل؛ گلوگاه موسیقی ایران و تبریز
امیرعلی قزلی:
سالهای نخست که به پژوهش در موسیقی آذربایجان روی آورده بودم، هر بار که زندگینامه یکی از بزرگان این موسیقی را ورق میزدم، با نکتهای تکرارشونده و شگفتانگیز روبهرو میشدم؛ بسیاری از آنان، با وجود آنکه در باکو میزیستند یا شهرت خود را در آنجا به دست آورده بودند، ریشه و نسبی از اردبیل داشتند. در آغاز، این موضوع برایم صرفاً یک اتفاق جالب بود، اما هرچه دامنه مطالعاتم گستردهتر شد، این پرسش در ذهنم پررنگتر گردید که چگونه ممکن است یک شهر، این همه شخصیت اثرگذار در عرصه موسیقی پرورش داده یا بر آنان تأثیر نهاده باشد؟ آیا اردبیل حقیقتاً از چنان ظرفیت فرهنگی و هنری برخوردار بوده که نسلهای پیاپی از موسیقیدانان بزرگ از دامان آن برخاسته باشند؟
اردبیل؛ پلی که در آن، نغمهها، مقامها، شیوههای آوازی و ذوق هنری از یک سرزمین به سرزمین دیگر راه یافته و در گذر زمان، در هم تنیدهاند.
✦
سالها پژوهش، مطالعه اسناد تاریخی، بررسی تبار هنرمندان و واکاوی مسیرهای مهاجرت، مرا به برداشتی رساند که شاید بتوان آن را یکی از کلیدهای فهم تاریخ موسیقی این منطقه دانست. اردبیل را دیگر تنها یک شهر نمیدیدم؛ آن را به منزله گرهگاهی فرهنگی و تاریخی میشناختم؛ نقطهای که شریانهای موسیقی ایران را به موسیقی قفقاز پیوند میدهد. گویی این شهر، پلی استوار میان دو سنت بزرگ موسیقایی است؛ پلی که در آن، نغمهها، مقامها، شیوههای آوازی و ذوق هنری از یک سرزمین به سرزمین دیگر راه یافته و در گذر زمان، در هم تنیدهاند.
اردبیل را میتوان مکتبی دانست که از آمیزش و تعامل سنتهای موسیقایی ایران و قفقاز شکل گرفته است. در این سرزمین، موسیقی نه هنری حاشیهای، بلکه بخشی از زیست روزمره مردم بوده است؛ هنری که در آیینها، محافل، مجالس، سوگواریها، جشنها و حتی در زندگی عادی مردم جریان داشته و نسل به نسل منتقل شده است. شاید به همین دلیل است که مردمان این دیار، فارغ از گرایشهای مذهبی، فکری یا ایدئولوژیک، همواره با موسیقی مأنوس بودهاند و آن را نه پدیدهای بیگانه، بلکه جزئی جداییناپذیر از هویت فرهنگی خود دانستهاند.
✦
هرچه بیشتر در این مسیر پیش رفتم، بیش از پیش به این باور رسیدم که برای شناخت تاریخ موسیقی آذربایجان و قفقاز، نمیتوان از کنار نقش اردبیل به سادگی گذشت. این شهر تنها زادگاه یا خاستگاه شماری از هنرمندان نیست؛ بلکه یکی از مهمترین کانونهای انتقال، پرورش و تداوم سنت موسیقایی در این جغرافیای فرهنگی است؛ جایی که صدای ایران و قفقاز، قرنها در آن به هم رسیده و از دل این پیوند، هنرمندانی برخاستهاند که آوازشان مرزهای جغرافیایی را درنوردیده است.
موضوعموسیقی · اردبیل · فرهنگ ایرانی
نوشتهای از:امیرعلی قزلی
نظرات (0)
New comment